Ο παππούς μου ο Ανατολίτης...

Για τη γιαγιά μου έγραψα κάποτε εδώ... Σήμερα σειρά έχει ο παππούς μου αγγειοπλάστης ο Ανατολίτης... καθότι αν δεν παινέψεις το σπίτι σου κλπ κλπ

Έφερα, λοιπόν, στο μυαλό μου ολίγα για την πορεία του παππού μου Γιάννη Ηλιάδη από τη Μικρασία.

Στη Λάπηθο τότε...

Ο Κώστας Χριστοδουλάκης ιδρύει το 1914 το πρώτο κεραμοποιείο – αγγειοπλαστείο. Στο εργαστήρι του δούλευαν περί τους 250 τεχνίτες και εργάτες υπό την καθοδήγηση δύο ειδικών Ελλήνων της Μικρασίας, τους Αλέκο Πιπερίδη και Γιάννη Ηλιάδη, καθώς και του, επίσης Μικρασιάτη, Αρμένιου Γιακούπ Ουτζιουριάν.

Όρθιος στο κέντρο της φωτογραφίας, ο Γιάννης Ηλιάδης, ενώ καθιστός ο ιδιοκτήτης του αγγειοπλαστείου, Χριστοδουλάκης [και πίσω του με το μουστάκι, ο αδελφός του Πέτρος]

Οι ανατολίτες αυτοί αγγειοπλάστες έφεραν την εξελιγμένη τεχνική τους στη φόρμα και στη διακόσμηση των αγγείων, καθώς και αλοιφές που χρησιμοποιούσαν στα Μικρασιάτικα εργαστήρια. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι στοιχεία της Μεσαιωνικής κεραμικής, τα οποία ίσως επιβίωσαν εντονότερα στην Μικρασία, μεταφέρθηκαν στην Κύπρο δια μέσου των αγγειοπλαστών αυτών. Με τη βοήθεια Λαπηθιωτών βοηθών κατασκεύαζαν θαυμάσια έργα αγγειοπλαστικής τέχνης, τα οποία διακοσμούσαν με χρώματα από δικές τους συνταγές που έφεραν μαζί τους. Η διακόσμηση και η φόρμα παρουσιάζουν πρωτοτυπία στην κυπριακή λαϊκή αγγειοπλαστική με εμφανή ομοιότητα προς τα φαγεντιανά της Μικρασίας [Τσιανάκ-Καλέ] και των ελληνικών νησιών.
Η προτίμηση του φωτογράφου είναι εμφανής...!

Ο Γιάννης Ηλιάδης ήρθε από το Κουγιού-Ματέμ της Μικρασίας το 1915. Εργάστηκε αρχικά μαζί με τον Αλέκο Πιπερίδη στο αγγειοπλαστείο του στη Λευκωσία και αργότερα στο αγγειοπλαστείο του Χριστοδουλάκη στη Λάπηθο. Γύρω στα 1930 δούλεψε στην Ελλάδα στον ‘Κεραμικό’ για να τελειοποιήσει την τέχνη του. Επέστρεψε στη Κύπρο το 1935 για να ιδρύσει το δικό του αγγειοπλαστείο στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας με την ονομασία ‘Λέων’, το οποίο αργότερα μεταστεγάζεται και μετονομάζεται σε ‘Κεραμεύς’.

Έχοντας το δικό του αγγειοπλαστείο, λάμβανε μέρος σε εκθέσεις στη Λευκωσία με επιτυχία· τόση ώστε, ο τότε Άγγλος αρμοστής να επισκεφθεί το αγγειοπλαστείο του στη Κερύνεια για να τον τιμήσει...
Το αγγειοπλαστείο αυτό λειτουργούσε με ιδιαίτερη άνθηση και μετά το θάνατό του το 1964, υπό την εποπτεία του γιου του, Κώστα Ηλιάδη, ως την εισβολή.

Μαθητές του Γιάννη Ηλιάδη, όπως ο Σάββας Καραολής, ο Νίκος Παντέχης κ.ά. ίδρυσαν δικά τους αγγειοπλαστεία. Σήμερα κάποιοι έχουν δικά τους εργαστήρια στη Λεμεσό και στην Πάφο.

Πατέρας και γιος πριν ανοίξουν το δικό τους αγγειοπλαστείο, δούλεψαν σε κυβερνητικές σχολές αγγειοπλαστικής για ένα διάστημα.

Ο Κώστας Ηλιάδης στην ελεύθερη Κύπρο μετά την εισβολή

Λίγο πριν το θάνατό του, το 2007, δώρησε μεγάλο μέρος των έργων του στο Δήμο Κερύνειας

Μια συλλογή εποχής του παππού μου που με κόπο κατάφερε να διασωθεί και να ταξιδέψει στην Αθήνα...

Ο άνθρωπος είν’ ο τόπος· κι ο τόπος έρημος, λένε…

Ο Γιάννης ο Ανατολίτης έφυγε απ’ τον τόπο του για μια καλύτερη τύχη. Ο ίδιος δεν βίωσε τη Μικρασιατική καταστροφή όπως η οικογένειά του· πολέμησε ωστόσο στις τάξεις του  ελληνικού στρατού κατά τον α' παγκόσμιο πόλεμο. Ταξίδεψε απ’ την ανατολή στην Κύπρο και  δούλεψε μεταδίδοντας την τέχνη του σ’ έναν νέο τόπο· αγάπησε τον τόπο κι έγινε ένα μ’ αυτόν· μα δεν ξέχασε τον άλλο. Του ‘δωσε όνομα και ύπαρξη· στο πρόσωπο της κόρης του, Ανατολής…

Πηγές:

Η κυρά-Ανατολή, κόρη του παππού μου και… μαμά μου!

Λάπηθος, Ιστορία και Παράδοσις, Φωκά Ν. Φωκαΐδη

Ιμερόεσσα Λάπηθος 3000 χρόνια, Δήμος Λαπήθου & Προσφυγικό Σωματείο Η Λάπηθος

Updated: εδώ

Ανείπωτο κι Απερίγραπτο! Κι όμως...

Είναι δυνατόν να ειπωθεί το Ανείπωτο? να γραφτεί το Απερίγραπτο?
Κι όμως… το είπε και το έγραψε -με τη βοήθεια της συγγραφέως Fitoussi Michelle - η Μαροκινή Malika Oufkir, στο βιβλίο Η Φυλακισμένη.

Η Malika Oufkir γεννήθηκε σε μια προνομιακή μαροκινή οικογένεια. Ο πατέρας της, υπουργός άμυνας στρατηγός Mohamed Oufkir, ήταν το δεξί χέρι του βασιλιά Hassan II. Όντας 5 χρονών η Malika, υιοθετήθηκε από το βασιλιά για συντροφιά της κόρης του. Ίσως να εθεωρείτο τιμή για την οικογένεια ένα τέτοιο γεγονός, γι αυτό και δεν ήταν εύκολο να αρνηθούν την βασιλική αυτή ‘απαίτηση’. Έζησε στο παλάτι ανάμεσα σε πριγκίπισσες και παλλακίδες, αυλικούς και δούλους, ζώντας ‘φυλακισμένη’ σ’ ένα χρυσό κλουβί για 11 χρόνια.

Το 1972 συνέβη ένα αποτυχημένο πραξικόπημα εναντίον του βασιλιά υπό την ηγεσία του πατέρα της Malika. Το διάταγμα του βασιλιά ήταν καθοριστικό για τη ζωή της οικογένειας Oufkir· θα πλήρωνε ακριβά τις αμαρτίες του δολοφονημένου πια πατέρα. Από το ‘χρυσό κλουβί’ του παλατιού, ολόκληρη η οικογένεια -η χήρα Oufkir με δύο πιστές βοηθούς και τα έξι παιδιά της με μικρότερο ένα τρίχρονο αγοράκι- θα θαβόταν ζωντανή νεκρή στις απάνθρωπες μαροκινές φυλακές.

Ένα βιβλίο -μαρτυρία- όχι απλά μιας ακόμη φυλάκισης και βασανιστηρίων, που έτσι κι αλλιώς, η ανθρώπινη φωνή έχει βρει τις λέξεις να περιγράψει κι άλλες φορές. Το ‘ανείπωτο’ που επιχείρησε να πει η Μαλίκα Ουφκίρ συνοψίζεται στην περιγραφή της έγκλειστης ζωής του τρίχρονου αδελφού της και της ανάδυσής του στον έξω κόσμο μετά από 20 χρόνια! μα και της ‘κλεμμένης’ νεότητας της ιδίας και των πέντε αδελφών της…
Σημαντικά είναι και τα ‘πέριξ’ του συγκλονιστικού ντοκουμέντου· η ιστορία του τόπου και του χρόνου που το γέννησε. Μαρόκο 1972-1991. Σχετικά κοντά μας, στο χώρο και τον χρόνο…

Σε συνέντευξή της το 2001-σήμερα ζει στο Παρίσι- ανάφερε πως δε βλέπονται συχνά με την οικογένειά της εξαιτίας του μικρότερου αδελφού της, ο οποίος, όποτε τους βλέπει, νιώθει άρρωστο και φυλακισμένος ενθυμούμενος τις χειρότερες στιγμές της ζωής τους... Εξάλλου, η αντίδραση της οικογένειας για την έκδοση του βιβλίου ήταν τρομερή, γιατί όλοι προσπαθούσαν να ξεχάσουν μια πραγματικότητα που όμως βρισκόταν σ’ αυτό το βιβλίο.
Στην ίδια συνέντευξη και στην ερώτηση αν μπορεί να συγχωρέσει τον -τότε- βασιλιά του Μαρόκου και υπεύθυνο των δεινών της, απάντησε: forgiving is one thing, but I never can forget.

Αξίζει να το διαβάστε εδώ και να ακούσετε τη συνέντευξή της εδώ

Η Καλλίστη των νήσων...

Δεν ήταν νησί... ήταν θεριό που κείτουνταν στη θάλασσα... έγραφε ο Καζαντζάκης για την Κρήτη. Νομίζω πως η φράση αυτή που έγινε και τραγούδι περισσότερο θα ταίριαζε σ' ένα άλλο σύμπλεγμα νησιών...

Στρογγύλη το είπε ο Ηρόδοτος εξαιτίας του σχήματος. Το κατοίκησαν αργότερα οι Φοίνικες και ονοματίστηκε Καλλίστη απ’ το κάλλος του. Το κατοίκησαν κι οι Σπαρτιάτες και του δώσανε το όνομα του αρχηγού τους, Θήρα. Τέλος, οι Σταυροφόροι το ονόμασαν Santorini, απ’ τη Santa Irini, την ομώνυμη εκκλησία της Αγίας Ειρήνης, όπου στέκονταν για ανεφοδιασμό για τους Αγίους Τόπους.
Διαλέγω το Καλλίστη, ως επιθετικό προσδιορισμό όλων των ονομασιών, γιατί… έτσι μ’ αρέσει! Και αναφέρομαι στο νησιώτικο σύμπλεγμα της Σαντορίνης, το ηφαίστειο και την καλντέρα του.

Ήταν, λοιπόν, κάποτε η καλλίστη Σαντορίνη ολόκληρο ένα νησί-ηφαίστειο [όχι πως δεν είναι και τώρα...]. Μια τεράστια έκρηξη, αιώνες πριν, κατακρήμνισε το κεντρικό τμήμα του ηφαιστειογενούς νησιού στη θάλασσα, σχηματίζοντας πανύψηλες απότομες πλαγιές να χάσκουν την καλντέρα που δημιουργήθηκε στο μέσο. Πριν 3600 χρόνια ξανάγινε μεγάλη έκρηξη αφανίζοντας κάθε ίχνος ζωής και μόλις πριν 4 δεκαετίες, με τις ανασκαφές στο Ακρωτήρι -στο νότιο άκρο του νησιού- βγαίνουν στη φόρα… τ’ άπλυτα των προϊστορικών Σαντοριναίων.

Σήμερα, το νησιωτικό σύμπλεγμα αποτελείται από τα κατοικήσιμα νησιά, Σαντορίνη και Θηρασία, το μικρό και ακατοίκητο Ασπρονήσι, και τα δύο νησάκια στο κέντρο -την Παλαιά και Νέα Καμένη- το “ηφαίστειο” κατά τους ντόπιους. Αυτά τα νησάκια εκπροσωπούν την πιο πρόσφατη δράση των ηφαιστείων, αφού η Παλαιά Καμένη έχει ηλικία μικρότερη των 2000 χρόνων ενώ η Νέα άρχισε να σχηματίζεται μόλις πριν 400 χρόνια. Τα πιο πρόσφατα κομμάτια λάβας πάνω της σχηματίστηκαν πριν από 57 μόλις χρόνια.

Λένε πως μεγάλες εκρήξεις στο χώρο αυτό γίνονται κάθε 20.000 χρόνια. Τα μέτρησα, τα ξαναμέτρησα και διάλεξα το ασφαλές 2009 για να επισκεφθώ το νησί. Μη με ρωτήσετε πότε θα γίνει η επόμενη έκρηξη, τι σχήμα θα αποκτήσει τότε το νησί και πώς θα ονομάζεται… Εγώ απλά, μου ζήτησα άδεια δύο ημερών –και μου την έδωσα-, πρόσθεσα ένα ΣαββατοΚύριακο πριν και μια αργία μετά, και νάμαι ένα 5νθήμερο στην καλλίστη Σαντορίνη στα τέλη του Οκτώβρη.


Μιάμιση μέρα βροχές και καταιγίδες και τις υπόλοιπες ένας θαυμάσιος ηλιο-συννεφιασμένος καιρός, κατάλληλος για άνετο περπάτημα χωρίς τον ιδρώτα και το συνωστισμό του καλοκαιριού· περπάτημα στα Φηρά, στο αυτοκόλλητο Φηροστεφάνι, στο διπλανό Ημεροβίγλι και στην παραπέρα Οία.

Με τελεφερίκ ή γαϊδουράκι μπορείτε να κατηφορίσετε την πλαγιά κάτω απ' τα Φηρά για να σας πάει το καραβάκι στο ηφαίστειο της Καμένης.

Μπορείτε να ψωνίσετε [ή να ψωνιστείτε...] στα πανέμορφα μαγαζάκια μέσα στα στενά.

Αυτοί γλύτωσαν στο τσακ...

Μ’ ένα ενοικιαζόμενο αυτοκίνητο, μπορείτε να δείτε και το υπόλοιπο νησί με τις μαυρο-κόκκινες παραλίες του, τον ομιχλώδη Προφήτη Ηλία με το μοναστήρι του, το μάλλον παραμελημένο αρχαίο Ακρωτήρι, την Έξω Γειτονιά με το γραφικό του ταβερνάκι με τις εξαίσιες νησιώτικες γεύσεις και άλλα που θα πρέπει να ανακαλύψει κανείς...

Η Στρογγύλη - Θήρα δεν προσφέρεται απλά για ένα ακόμη απ' τα πολλά sunsets ή sunrises της Ελλάδας. Η Καλλίστη – Σαντορίνη είναι κυρίως ένα τεράστιο υπαίθριο γεωλογικο-ηφαιστειακό μουσείο, ένα τρισδιάστατο φυσικό βιβλίο ανοικτό για όλους, μια απόλαυση της τεράστιας ποικιλίας των πετρωμάτων, της εναλλαγής των χρωμάτων τους και της μεταξύ τους συσχέτισης. Ο φυσικός φωτισμός δημιουργεί ξεχωριστές εικόνες κάθε στιγμή της μέρας και καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η πανοραμική θέα της καλντέρας βοηθά τη φαντασία μας να κατανοήσει και να απλοποιήσει το ηφαιστειακό φαινόμενο και την εξέλιξη των ιστορικών γεγονότων στις δύο Καμένες και σ’ όλο τη νησιωτικό σύμπλεγμα.

Ποιος είπε πως Δυο πόρτες έχει η ζωή... ?

Προλάβετε...

Η Θήρα-Σαντορίνη δε βασιλεύει μόνο στη γη:

Θήρα, ονόμασαν ένα ρήγμα στη Θάλασσα των Βροχών κάπου στο Φεγγάρι


Θήρα κι ένας κρατήρας στον Άρη



Thera Macula, μια ελλειπτική κοκκινωπή περιοχή πάνω στο δορυφόρο Ευρώπη του πλανήτη Δία



Santorini Facula, κι ένας σχηματισμός στο δορυφόρο Τιτάνα στου Κρόνου.



Καλλίστη SantaIrini: απερίγραπτη κι ανείπωτη...



Παρεμπιπτόντως, 8 χλμ βορειοανατολικά του νησιώτικου συμπλέγματος της Σαντορίνης υπάρχει κι ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο -ο Κολούμπος- που συνδέεται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα του νησιού.
Περισσότερα εδώ κι εδώ

Αλίμονό μας αν ξυπνήσει ο… Κολούμπος!