Hallelujah - Gloria

- Στάλαζε αργά η αμφιβολία μέσα μου, η δυσαρέσκεια, η ανεπάρκεια, η δυσφορία... 

- Πώς είναι η πίστη σου;

- Αδρανής...

- Βρες κάπου να πιστέψεις. Βοηθάει. Όχι!... δεν βοηθάει απλώς. Είναι το παν!

HALLELUJAH - ΑΙΝΕΙΤΕ ΤΟΝ ΘΕΟ

Georg Friedrich Handel



GLORIA IN EXCELSIS DEO - ΔΟΞΑ ΕΝ ΥΨΙΣΤΟΙΣ ΘΕΩ

Antonio Vivaldi



Georg Friedrich Handel



Francis Poulenc



Camille Saint-Saens



William Walton


Karl Jenkins




HALLELUJAH

 Leonard Cohen

Night on Disco & Bald Mountain...

Night on Disco Mountain 

Το κομμάτι αυτό του David Shire, απ' το soundtrack της ταινίας Saturday Night Fever του 1977 με τον John Travolta είναι βασισμένο σε έργο του Modest Mussorgsky... 

Ο Μόδεστος το τελείωσε μέσα σε 12 ημέρες, στις 23 Ιουνίου του 1867, γιορτή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Τίτλος του έργου: Η Νύχτα του Αγίου Ιωάννη στο Φαλακρό Βουνό… [Saint John's Night on the Bald Mountain]. Γιατί φαλακρό; Διότι έτσι ήταν το βουνό Lysa Hora  κοντά στο Κίεβο, όπου σύμφωνα μ' ένα ρώσικο θρύλο, κάποιος χωρικός γίνεται αυτόπτης μάρτυρας ενός χορού δαιμόνων την παραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Σ' αυτόν τον θρύλο βάσισε το διήγημά του ο συγγραφέας Nikolay Gogol, Την παραμονή του Ιβάν Κούπαλα... Και σ' αυτό το διήγημα βάσισε το μουσικό του έργο ο πρωταγωνιστής τούτης της ανάρτησης...

Modest Mussorgsky (1839-1881), ρώσος συνθέτης και μέλος της Ομάδας των Πέντε που έθεσε τις βάσεις της ρώσικης εθνικής μουσικής σχολής. Απ’ τα 21 του είχε εμπνευστεί μια όπερα με βάση το πιο πάνω διήγημα. Ο μέντοράς του όμως Miliy Balakirev (μέλος, επίσης, της Ομάδας των 5)  αρνήθηκε να το εκτελέσει και η πρώτη αυτή εκδοχή του έργου καταχωνιάστηκε ως το 1868 όταν και πρωτοδημοσιεύτηκε. Για να περισώσει ό,τι ο ίδιος ο Μόδεστος θεωρούσε αξιόλογο - αφού πρόσθεσε φωνητικά,  χορωδιακά και ορχηστρικά μέρη - το  ενσωμάτωσε σε δύο όπερες το 1872 [στην όπερα-μπαλέτο Mlada και στην ημιτελή όπερα Sorochintsï Fair].

Ο δημιουργός του δεν το άκουσε ποτέ. Αλκοολικός πια, ‘φεύγει’ στα 42 του και οι φίλοι προσπαθούν να βάλουν σε τάξη το ανολοκλήρωτο έργο του. Ο φίλος του συνθέτης Rimsky-Korsakov, (μέλος κι αυτός της Ομάδας των Πέντε) ενορχηστρώνει το έργο και το παρουσιάζει για πρώτη φορά το 1886 στην Αγία Πετρούπολη. Και είναι τούτη η εκδοχή  που ακούγεται σήμερα στις αίθουσες συναυλιών και τις ηχογραφήσεις…

Night on the Bald Mountain

Το συμφωνικό αυτό ποίημα απασχόλησε πολλούς σύγχρονους. Ο Leopold Stokowski  παρουσίασε τη δική του εκδοχή για τις ανάγκες της ταινίας του Ντίσνεϊ, Φαντασία. Ο Ντάγκλας Γκάμλι το χρησιμοποίησε στο σάουντρακ της ταινίας Asylum. Την ντίσκο εκδοχή την έχουμε ήδη ακούσει, ενώ μια χεβιμεταλάδικη άποψη έδωσε το γερμανικό μουσικό συγκρότημα Mekong Delta, στο άλμπουμ Dances of Death. 

Τέλος, επέλεξα την ατμοσφαιρική, ηλεκτρονική άποψη του Ιάπωνα συνθέτη Isao Tomita

Maurice Ravel... o Απάτσι

Ας ξεκινήσουμε από τους Apaches… ψευδώνυμο μιας Παρισινής ομάδας μουσικών τε και ποιητών, ζωγράφων τε και κριτικών. Ανεξάρτητοι, δημιουργικά ελεύθεροι, επαναστάτες έναντι των συμβατικών κανόνων… γι αυτό και κάποιοι τους παρομοίασαν με Ινδιάνους Απάτσι, με αναρχικούς και με άλλες παρόμοιες ονομασίες “κακοποιών” που περιπλανιόνταν τις νύχτες στις μεγάλες λεωφόρους.

Μέλος των Απάτσι, και ο Maurice Ravel [1875-1937]. Μεταϊμπρεσιονιστής -σε σύγκριση με τον Debussy- κάτι μεταξύ ιμπρεσιονισμού και νεοκλασικισμού. Χαραυγή, θάλασσα, παιχνιδίσματα νερού και φωτός… εικόνες που γοητεύουν τους ιμπρεσιονιστές. Ο Ραβέλ εκμεταλλεύεται επίσης τους ισπανικούς χορευτικούς ρυθμούς και ελκύεται από τους μεσαιωνικούς τρόπους και την εξωτική  μουσική… Μεταξύ άλλων έργων έγραψε και το Miroirs για σόλο πιάνο από το 1904 ως το 1905. Καθένα από τα πέντε μέρη του είναι αφιερωμένο σε πέντε φίλους-μέλη της ομάδας. 

Τυχερός όποιος μετατρέπει μες το μυαλό του τους ήχους σε εικόνες και τούμπαλιν. Για τους υπόλοιπους ακολουθεί ένα σύντομο σκονάκι για προσανατολισμό:  

1. Noctuelles (Νυκτοπεταλούδες) - αφιερωμένο στον ποιητή Léon-Paul Fargue, από στίχους του οποίου και εμπνεύστηκε το κομμάτι. Χρησιμοποιεί τη μεταφορά με τις νυκτοπεταλούδες για να περιγράψει τον εαυτό του και τους φίλους του που κυκλοφορούσαν ως τις πρωινές ώρες σαν τα νυκτόβια λεπιδόπτερα. Ένα εξαιρετικά χρωματικό έργο, με σκοτεινή, νυχτερινή διάθεση... 

2. Oiseaux tristes (Λυπημένα Πουλιά) - αφιερωμένο στον πιανίστα Ricardo Viñes που πρωτοεκτέλεσε όλο το  έργο στα 1906. Η ιδέα προέκυψε σε κάποιο δάσος όπου διανυκτέρευσαν ο Ραβέλ με τη συμμορία του. Ένα πρωί άκουσε το σφύριγμα ενός κότσυφα και μαγεύτηκε από την πλουμιστή μελωδία του… που, κατά πως λένε, αντανακλά την ίδια τη μοναξιά και τη μελαγχολία του Ραβέλ. Όταν δε, το έπαιξε στους υπόλοιπους Απάτσι, ο μόνος που ευχαριστήθηκε ήταν ο πιανίστας Ricardo Viñes, στον οποίο και το αφιέρωσε.

3. Une barque sur l'océan (Βάρκα στον Ωκεανό) - αφιερωμένο στο ζωγράφο Paul Sordes. Μελωδίες από εκτεταμένα αρπίσματα μιμούνται τη ροή των ρευμάτων του ωκεανού, ενώ παράλληλα περιγράφει το λίκνισμα μιας βάρκας πάνω στα κύματα. 

Το μέρος αυτό, το διασκεύασε για ορχήστρα ο ίδιος ο Ραβέλ το 1906 και αναθεωρήθηκε το 1926. Κι όμως, κατ' εμέ, η πιανιστική εκδοχή στέκεται ισάξια -μην πω και ανώτερα- απέναντι στα ηχοχρώματα ολόκληρης ορχήστρας! Αλλά περί ορέξεως, κολοκόπιττα κυπριακή...

4. Alborada del gracioso - αφιερωμένο στον συγγραφέα και κριτικό Michel-Dimitri Calvocoressi, κρύβει μια ειρωνεία, καθώς, το πλέον πιανιστικό κομμάτι, αφιερώνεται σε κάποιον που δηλώνει ο ίδιος, ατζαμής πιανίστας. Alborada, κυριολεκτικά σημαίνει το Τραγούδι της Αυγής και είναι ένα είδος καντάδας που προέρχεται από την ορεινή περιοχή της Γαλικίας στη Βόρεια Ισπανία. Απ’ την άλλη, gracioso είναι ένας χαρακτήρας γελωτοποιού ισπανικής κωμωδίας. Ίσως λοιπόν, ο τίτλος Τραγούδι του Κλόουν να εξηγεί καλύτερα τον χιουμοριστικό χαρακτήρα του κομματιού. Η Alborada ξεχωρίζει απ’ το σύνολο του έργου, τόσο για την ενσωμάτωση διάφορων ισπανικών στοιχείων στις περίπλοκες μελωδίες του, όσο και για την ανθρώπινη παρουσία τη στιγμή που τα υπόλοιπα ασχολούνται με τη φύση.

Και αυτό το μέρος διασκευάστηκε από τον συνθέτη του για ορχήστρα στα 1918.

5. La vallée des cloches (Η Κοιλάδα με τις Καμπάνες) - αφιερωμένο στον συνθέτη και πιανίστα Maurice Delage, μαθητή του Ραβέλ. Είναι εμπνευσμένο από ήχους καμπάνων ένα μεσημέρι στο Παρίσι. Μπορεί να θεωρηθεί προγραμματική μουσική, καθώς περιγράφει μια "ζωγραφιά τριών ηχοχρωμάτων", της αρμονίας, της μελωδίας και του ήχου των καμπάνων· μια πρόκληση για τους πιανίστες...

Ενορχηστρώθηκε αργότερα από τους Ernesto Halffter και Percy Grainger.

 

 Miroirs: μια αντανάκλαση της πραγματικότητας του Maurice Ravel, μέλους των Apaches...

Ο διάσημος Κανών...

Πρόκειται για τον πασίγνωστο Κανόνα του γερμανού συνθέτη Johann Pachelbel [1653–1706] γραμμένο γύρω στα 1680. Όπως τα περισσότερα έργα της εποχής μπαρόκ, έτσι κι ο Κανόνας ανακαλύφθηκε τον 20ο αι. Σώθηκε ένα αντίγραφο χειρογράφου του 19ου αι. στην κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, καθώς τα περισσότερα από τα έργα μουσικής δωματίου του Pachelbel [για τα οποία ήταν γνωστός στην εποχή του] έχουν χαθεί. Σύμφωνα με υποθέσεις μόνο, ο Κανόνας γράφτηκε για το γάμο του Johann Christoph Bach -της γνωστής οικογενείας- ο οποίος υπήρξε και μαθητής του Pachelbel. 

Ο πρωτότυπος Κανόνας γράφτηκε για τρία βιολιά & basso continuo, συνοδεύεται δε από ένα δεύτερο κομμάτι, την Gigue. Ακούμε και τα δύο μέρη: 

Ο Canon, χωρίς την Gigue, εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1919 από τον μελετητή Gustav Beckmann, ο οποίος τον περιέλαβε στο άρθρο του για τη μουσική δωματίου του Pachelbel. Η έρευνά του ενέπνευσε και υποστηρίχθηκε από τον ειδικό μελετητή της μουσικής αυτής της εποχής και εκδότη Max Seiffert, ο οποίος το 1929 δημοσίευσε μια διασκευή του Κανόνα & της Ζίγκας. Ωστόσο, στην έκδοση αυτή περιέχονται διάφορα αυθαίρετα στοιχεία -λ.χ. δυναμικής και τέμπο- που κατά τη γνώμη του ταίριαζαν στο κομμάτι αλλά που δεν βρέθηκαν στην αρχική παρτιτούρα. 

Ο Κανόνας για πρώτη φορά ηχογραφήθηκε το 1940 από τον Arthur Fiedler

Ακολούθησε μία ηχογράφηση με την ορχήστρα μουσικής δωματίου του Jean-François Paillard. Οι ταχύτητες ποικίλουν. Εδώ ο Canon διαρκεί περισσότερο απ' ότι ο original μαζί με την Gigue...

Ο Κανόνας του Pachelbel συνδυάζει δύο τεχνικές της εποχής: αυτές του κανόνα και του basso ostinato. 

Κανόνας: πολυφωνικό κομμάτι όπου πολλές φωνές παίζουν την ίδια μουσική με διαφορά φάσης. Στον συγκεκριμένο υπάρχουν 3 φωνές με την τεχνική του κανόνα [με διαφορά φάσης 2 μέτρων], και μια 4η φωνή -το basso continuo- σε ανεξάρτητο ρόλο που προβάλλει την αρμονική δομή του έργου. Το δίμετρο μοτίβο του μπάσου αποτελούμενο από 8 νότες επαναλαμβάνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του κομματιού, γι αυτό και λέγεται basso ostinato: μια επίμονη μουσική γραμμή στο μπάσο. 

Το επαναλαμβανόμενο αυτό δίμετρο μοτίβο έγινε βάση πάμπολλων σύγχρονων τραγουδιών, ταινιών και διαφημίσεων... Ακούμε μερικά τραγούδια.

 Rain Tears των Aphrodite's Child, με τον Ντέμη Ρούσο

Tout s’en va déjà με τον Alain Barriere

Cryin των Aerosmith

Go West των Pet Shop Boys

Ο κατάλογος είναι μακρύς... και βρίσκεται εδώ



Όσοι αντέχουν, ακούν και το παρακάτω χιουμοριστικό video.
Ο τύπος είναι απολαυστικότατος!

Ο Ιούνιος στις Τέχνες [6]

Ο Κερασινός -σ' ελλενικά: Ιούνιος- εν ο έκτον μήνας τη χρονίας. Σ' αβούτον τον μήναν γίνουνταν τα κεράσαι και για τ' ατό ο μήνας επαίρεν τ' όνεμαν Κερασινός, κατά πως λεν οι Πόντιοι.

...Τι λένε οι μουσικοί για τον Ιούνιο * 

 Ο Γάλλος Charles-Valentin Alkan στο έργο του Les Mois op.74Ο του έδωσε το όνομα Promenade sur l'Eau  

Ο Tchaikovsky στο The Seasons, op. 37a έδωσε το όνομα Barcarolle. Ακούμε την ορχηστρική εκδοχή του

...κι εδώ την πιανιστική -πρωτότυπη- μορφή από τον Richter

*  Οι μήνες του Tchaikovsky συνοδεύονται από τις ποιητικές επιγραφές διαφόρων ποιητών. Ο Ιούνιος έτυχε στον Aleksey Pleshcheyev

June
Let us go to the shore;

there the waves will kiss our feet.

With mysterious sadness

the stars will shine down on us.

*  Τέλος, ο Ιούνιος ζωγραφιστός αποδόθηκε από τον Τσαρούχη με τον φτερωτό του άγγελο ανάμεσα στους Δώδεκα μήνες του χρόνου

Το διάσημο Rondeau...

Εν αρχή ην το Lust's Dominion [ο Πόθος της Κυριαρχίας] ή The Lascivious Queen [Η Λάγνα Βασίλισσα]. Θεατρικό έργο εποχής Αναγέννησης στην Αγγλία του 1600 που πρωτοεκδόθηκε το 1657.

Έπειτα, το βιβλίο Abdelazer ή The Moor's Revenge [Η Εκδίκηση του Moor], έργο του 1676 της αγγλίδας δραματουργού Aphra Behn, από τις πρώτες γυναίκες επαγγελματίες συγγραφείς. Βασισμένο στην πιο πάνω τραγωδία αίματος, εν ολίγοις περιγράφει τα εξής: ο μνησίκακος Moor επιχειρεί την εκδίκησή του για την οικογένεια των Ισπανών ευγενών που σκότωσε τον πατέρα του, όταν ήταν παιδί, και σφετερίστηκε το βασίλειό του. Αφού σαγήνευσε τη βασίλισσα, σκότωσε το βασιλιά και βίασε ή τουλάχιστον προσπάθησε να βιάσει την πριγκίπισσα, η βασιλεία των ευγενών έφτασε στο τέλος της. Αυτά… 

Αργότερα, το 1695, ο μπαρόκ-συνθέτης Henry Purcell αναβίωσε μουσικά το πιο πάνω έργο, γράφοντας μια σουίτα με τον ομώνυμο τίτλο Abdelazer, με 10 μέρη: Ouverture, Rondeau, Air, Air, Minuet, Air, Jig, Hornpipe, Air, A song entitled: Lucinda Is Bewitching Fair. 

Αν προσπεράσατε ολόκληρη τη σουίτα, κάντε τουλάχιστον μια στάση στο 2^ο μέρος, το διάσημο Rondeau του Purcell… 

Αυτό το Rondeau χρησιμοποιήθηκε από διάφορους, μεταξύ αυτών και ο Benjamin Britten [1913-1976] ως θέμα για τον Οδηγό των νέων για την Ορχήστρα [Young Persons Guide to the Orchestra] με τον υπότιτλο Variations and Fugue on a theme by Purcell Op. 34. 

Γράφτηκε αρχικά το 1946 για ένα ντοκιμαντέρ, με τίτλο Τα όργανα της ορχήστρας, παιγμένο από την Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, όπου ένας αφηγητής περιγράφει τους ρόλους, τα χαρακτηριστικά και τα ηχοχρώματα κάθε μιας από τις 4 οργανικές ομάδες της ορχήστρας αλλά και των οργάνων ξεχωριστά. 

Ωστόσο, ο Britten προέβλεψε και την πιθανότητα το έργο να εκτελείται και χωρίς αφηγητή. Είναι ένα από τα πιο διάσημα ορχηστρικά του έργα και ένας απ’ τους τρεις οδηγούς που χρησιμοποιούνται ευρέως από τους σπουδαστές μουσικής προκειμένου να γνωρίσουν τα μουσικά όργανα. [Το Καρναβάλι των Ζώων του Saint-Saëns καθώς και ο Πέτρος και ο Λύκος του Προκόφιεφ, είναι τα άλλα δύο]. Το ακούμε με την London Symphony Orchestra υπό την διεύθυνση του Benjamin Britten: The Young Persons's Guide to the Orchestra, op.34

Ο Καλομηνάς στις Τέχνες [5]

Όνταν έρτ΄ ο Καλομηνάς, φυτρώνε τα χορτάρια,

ντ΄ έμορφα επρασίντσανε τα τσόλια τα παρχάρια.

Έρθεν ο Καλομηνάς,γάλαν φά όσον πεινάς,

...λεν οι Πόντιοι

Ο Μάης με τη μορφή Sérénade του γάλλου Charles-Valentin Alkan 

από το έργο του, Les Mois, Op.74 

White Nights ή Starlit Nights ονόμασε το Μάη του ο Tchaikovsky 

στο The Seasons, op. 37a

Ακούμε την ορχηστρική εκδοχή του

...κι εδώ την πιανιστική -πρωτότυπη- μορφή του από τον Richter

chter

Οι νότες του Tchaikovsky συναντούν την ποιητική επιγραφή του Afanasy Fet

Mai (May): Les nuits de mai (Starlit Nights)

What a night!

What bliss all about!

I thank my native north country!

From the kingdom of ice,

snowstorms and snow,

how fresh and clean May flies in!

Τέλος, ο Τσαρούχης αποδίδει το Μάη με τον φτερωτό του άγγελο ανάμεσα 

στους Δώδεκα μήνες του χρόνου

Καλομηνάς να ειν' ο Μάης με μιαν αρχή καλύτερη για όσα έρχονται...