alla Turca

Rondo alla Turca

το τρίτο μέρος της Σονάτας για πιάνο αρ.11 σε Λα μείζονα, K.331 

του Wolfgang Amadeus Mozarτ (1783)

Οι στρατιωτικές μπάντες των Γενίτσαρων που ακολουθούσαν τα στρατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έφτασαν ως και τη Βιέννη - πόλη καταγωγής του Μότσαρτ. Την πολιόρκησαν, δεν την κατέκτησαν, αλλά άφησαν τα ίχνη τους γενικά στην Ευρώπη. Οι έντονοι ρυθμοί από τύμπανα, ζουρνάδες και κύμβαλα σε στυλ εμβατηρίου, σε συνδυασμό με τα χρώματα και τα στολίδια των μουσικο-Γενίτσαρων, επηρέασαν Ευρωπαίους συνθέτες - ανάμεσά τους o Mozart και ο Beethoven με το Turkish March. Έτσι γεννήθηκε η μόδα του 'alla turca'· τουτέστιν 'σε στυλ τουρκικό'.

κλικ Mehterhâne, miniature του 1720

Στρατιωτική μπάντα των Γενίτσαρων

Ακολουθούν ενδιαφέρουσες εκτελέσεις του Rondo alla Turca του Mozart

- πρωτότυπες και διασκευασμένες -

με πιανίστες από διάφορες χώρες

που σήμερα πρωτοστατούν στην στην παγκόσμια πολεμική σκακιέρα.

Άλλοι με σφαίρες κι άλλοι με νότες... ό,τι μπορεί ο καθείς!

Vladimir Horowitz - Ουκρανία (Αμερικανός υπήκοος)

Εκτέλεση της πρωτότυπης μουσικής του Mozart

Arcadi Arcadievich Volodos - Ρωσία (Γάλλος υπήκοος) 

Εντυπωσιακή διασκευή με ενδιαφέρουσες

 αρμονίες, ρυθμούς και αντιστίξεις

- είναι στιγμές που συνδυάζει ταυτόχρονα δύο θέματα -

Fazil Say - Τουρκία

Τούρκος εκτελεί τούρκικο εμβατήριο

Εξαιρετική διασκευή με jazz & ragtime στοιχεία

Ο Mozart συναντά τον Scott Joplin

Yuja Wang - Κίνα

Η Κίνα καλεί σε συμμαχία Ρωσία και Τουρκία 

Ένας κομψός συνδυασμός Volodos & Fazil

όπως ταιριάζει σε μια κομψή κυρία

😊

Lang Lang - Κίνα

Η πρωτότυπη μουσική σε μια εκτέλεση με τρελή ταχύτητα

για όσους αντέχουν τους θεατρινισμούς...

Glenn Gould - Καναδάς

Μια ιδιαίτερη εκτέλεση της πρωτότυπης μουσικής

από τον ιδιόρρυθμο πιανίστα 

σε ασυνήθιστο tempo και ρυθμική ακρίβεια

Έτσι... για να ηρεμήσουν λίγο οι καρδιακοί μας παλμοί

...με αφορμή μια εκπομπή του 3ου προγράμματος της ΕΡΤ

I hate music !

I Hate Music!: A Cycle of Five Kid Songs

Έργο για Σοπράνο & Πιάνο
του Leonard Bernstein, αφιερωμένο στη φίλη του Edys Merrill
συγκάτοικό του στην δεκαετία του '40

Δεν ξέρω αν είχε, γενικά, χιούμορ ο Leo, πάντως θα γέλασαν πολύ με την Edy, της οποίας τα νεύρα θα γίνονταν τσατάλια κάθε φορά που ο συνθέτης συνόδευε στο πιάνο διδάσκοντας τις τραγουδιάρες, στο διαμέρισμα που συγκατοικούσαν, και αναφωνούσε το πόσο μισούσε τη μουσική! 
Θα μπορούσε, βέβαια, ο τίτλος να ήταν I hate Leonard! αλλά αγαπάμε Μπερνστάιν...
Ο Κύκλος αυτών των 5 σύντομων παιδικών τραγουδιών, παρουσιάστηκε στην Ν.Υόρκη το 1943 από τον ίδιο τον Bernstein και την Jennie Tourel, η οποία έπρεπε να αποδώσει τις εκφράσεις και τον χαρακτήρα ενός 10χρονου κοριτσιού, της Barbara.

Οι τίτλοι των 5 τραγουδιών είναι:

1. My Name is Barbara
2. Jupiter Has Seven Moons
3. I Hate Music!
4. A Big Indian and A Little Indian
5. I'm a Person Too
  

Και οι στίχοι τους:

1. My Name is Barbara
My mother said
That babies come in bottles
But last week she said
They grew on special babies bushes
I don't believe in the storks, either
They're all in the zoo
Busy with their own babies
And what's a baby bush anyway?
My name is Barbara

2. Jupiter Has Seven Moons
Jupiter has seven moons
Or is it nine?
Saturn has a million, billion, trillion sixty nine!
And everyone is a little sun with six little moons of its own!
But we have only one
Just thinking of all the fun we'd have if there were nine?
Then we could be just nine more times romantic!
Dogs would bath till they were frantic
We'd have nine tides in the alantic!
The man in the moon would be gigantic!
But we have only one!
Only one!

3. I Hate Music!
I hate music, but I like to sing
But that's not music!
Not what I call music, no sir!
Music is a lot of men with a lot of tails
Making lots of noise like a lot of females
Music is a lot of folks in a big dark hall
Where they really don't want to be at all
With a lot of chairs
And a lot of heirs
And a lot of furs and diamonds!
Music is silly
I hate music, but I like to sing

4. A Big Indian and A Little Indian
A big Indian and a little Indian were walking down the street
The little Indian was the son of the big Indian
But the big Indian was the not the father of the little Indian
You see the riddle is
If the little Indian was the son of the big Indian
But the big Indian was not the father of the little Indian
Then who was he? I'll give you two measures
His mother!

5. I'm a Person Too
I just found out today that I'm a person too
Like you
I like balloons
Lots of people like balloons
But ev'ryone says, "Isn't she cute? She likes balloons!"
I'm a person too, like you!
I like things that ev'ryone likes
I like soft things and movies and horses and warm things and red things
Don't you?
I have lots of thoughts
Like what's behind the sky?
And what's behind what's behind the sky?
But ev'ryone says, "Isn't she sweet? She wants to know ev'rything!"
Don't you?
Of course, I'm very young to be saying all these things in front of so many people like you
But I'm a person too!
Though I'm only 10 years old
I'm a person too
Like you!

Από τον Τσιτσάνη στον Σκαλκώτα και τον Χατζιδάκι...

Ι

Θα πάω εκεί στην Αραπιά, γιατί μ' έχουν μιλήσει 

για μια μεγάλη μάγισσα, τα μάγια να μου λύσει.
Και θα της πω τα βάσανα, αυτά που 'χω τραβήξει
και τα σημάδια της τρελής σε μια φωτιά να ρίξει.
Ν' ανάψουνε και να καούν, ‘πως έκαψαν κι εμένα,
τα μάγια να της πιάσουνε, να σέρνεται στα ξένα.

Εν αρχή ην το ρεμπέτικο: 
«Θα πάω εκεί στην Αραπιά» ή «Μάγισσα της Αραπιάς»
σε ρυθμό χασάπικο και στίχους & μουσική, Βασίλη Τσιτσάνη

Γράφτηκε για μία Έλλη
- τον πρώτο κρυφό του έρωτα -

συμμαθήτριά του και κόρη Τρικαλινού μεγαλοδικηγόρου
(αλλά όλα τούτα είναι αμφίβολα...)

Πρώτη φωνογράφηση: 1940
Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής & Βασίλης Τσιτσάνης

ΙΙ

Το εν λόγω ρεμπέτικο ενσωματώθηκε με ιδιαίτερο τρόπο
στην ελληνική συμφωνική δημιουργία, με τον Νίκο Σκαλκώτα
- συνθέτη της σύγχρονης κλασσικής μουσικής - στο έργο του:
«Κοντσέρτο για δυο βιολιά», στο ΙΙο μέρος (Variations, Andante)

Γράφτηκε κατά τα Δεκεμβριανά του 1944
- έναρξη του Εμφυλίου πολέμου –

και είναι το πρώτο έργο που βασίστηκε σε ρεμπέτικο

ΙΙΙ

Το ίδιο τραγούδι έγινε αφορμή
για το ποίημα της Μάτση Χατζηλαζάρου.

Η Ελληνίδα ποιήτρια – σύζυγος του Ανδρέα Εμπειρίκου -

εμπνεύστηκε το ποίημα το 1945, ένα χρόνο μετά τον Σκαλκώτα

«Αραπιά»

Ωχ! τη μάνα μου την καψερή,
τη μάνα μου παρηγοριά και βάλσαμο της νύχτας.
Απόψε δε χωράνε οι λύπες μου, ούτε μες στ’ απαλότερο φιλί.

«Θέλω να πάω στην Αραπιά που μ’ έχουνε συστήσει
σε μια μεγάλη μάγισσα τα μάγια να μου λύσει»

Θέλω ν’ ακούσω πάλι τα βλέφαρά μου
να γέρνουνε μπρος σ’ ένα όραμα ξανθό.
Θέλω να χορέψω, φούσκωμα και φύσημα τρυφερής κουρτίνας,
μην απελευθερωθεί από το παράθυρο.
Θέλω ν’ ανοίξω ένα πρωί με το φως, σαν το νούφαρο.
Είναι οι καρδιές μου ένας αρμαθός, τις άπλωσα στον ήλιο.
Ναι, άπλωσα στον ήλιο ένα άγριο κυκλάμινο στην άκρη της ρεματιάς,
μια χειραψία φίλων συνοδοιπόρων και συναγωνιστών,
λίγα κρόσσια που πέφτουνε στο μέτωπο ενός Κρητικού,
τα γόνατα μιας κοπέλας όταν βγαίνει στη θάλασσα
τη βραχνή φωνή του έρωτα,
ένα αυλάκι αίμα μιας μάχης για τον ήλιο,
κι ένα ασημένιο κουτάλι λαμπερό, στην άκρη των χειλιών του

βρέθηκε ένα χθεσινό μου δάκρυ.

IV

Tο «Θα πάω εκεί στην Αραπιά» διασκευασμένο 

αποτέλεσε το 1972, μέρος του ορχηστρικού δίσκου
του Μάνου Χατζιδάκι, ‘Ο σκληρός Απρίλης του ‘45’

Μια σειρά από παλιά ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια,
σε δική του ενορχήστρωση και διασκευή.
Μικρό οργανικό σύνολο με:
μπουζούκι, κιθάρα, βιολί, μαντολίνο, άρπα, μπάσο, κρουστά 
Αποτελούν το καλύτερο σχολείο για τους νεότερους μουσικούς
που θέλουν να ασχοληθούν με την ενορχήστρωση.  

V

Ενδιαφέροντα είναι και τα λεχθέντα του νεαρού τότε συνθέτη Μάνου Χατζιδάκι σε μια διάλεξη που τόλμησε να δώσει το 1949, υπέρ των ρεμπετικο-ζεϊμπεκικο-χασάπικων τραγουδιών και των χορών τους, ως θεμέλια της σύγχρονης ελληνικής λαϊκής μουσικής. Η διάλεξη προκάλεσε αντιδράσεις. Ήταν η περίοδος όπου τα είδη αυτά απλώνονταν στις λαϊκές γειτονιές. Αλλά, εξουσία & αρχές τα κυνηγούσαν, αστοί & διανοούμενοι τα περιφρονούσαν...

Στη διάλεξη είχε κάνει αναφορά στο συγκεκριμένο ρεμπέτικο «Θα πάω εκεί στην Αραπιά»: Κατοχή. Πάνω σε μια γυμνή και παγωμένη άσφαλτο με μοναδικό φωτισμό την ψυχρή όψη ενός φεγγαριού, προχωράμε μ' ένα φίλο. Ένας λεπτός μα διαπεραστικός ήχος μπουζουκιού καθρεφτίζεται - λες - μες στην άσφαλτο και μας ακολουθεί βήμα προς βήμα. Ο φίλος μου προσπαθεί να μου εξηγήσει τη διάθεση φυγής και την έντονη εμμονή σ΄αυτή τη διάθεση που κρατούν οι τέσσερις νότες του περιφερόμενου τότες τραγουδιού «Θα πάω εκεί στην αραπιά». Μάταια προσπαθούσε να μου μεταδώσει τη συγκίνησή του και να μου δείξει μαζί αυτό το αντίκρισμα που υπήρχε αυτής της «διάθεσης φυγής» - καθώς την ονόμαζε στην όλη δημιουργημένη ατμόσφαιρα της πολιτείας των Αθηνών...

Και σε άλλο σημείο: Πάνω στους ρυθμούς του ζεϊμπέκικου και χασάπικου ρυθμού χτίζεται το ρεμπέτικο τραγούδι, του οποίου παρατηρώντας τη μελωδική γραμμή, διακρίνομε καθαρά την επίδραση ή καλύτερα την προέκταση του βυζαντινού μέλους. Όχι μόνο εξετάζοντας τις κλίμακες που από το ένστιχτο των λαϊκών μουσικών διατηρούνται αναλλοίωτες, μ’ ακόμη, παρατηρώντας τις πτώσεις, τα διαστήματα και τον τρόπο εκτέλεσης. Όλα φανερώνουν την πηγή, που δεν είναι άλλη απ’ την αυστηρή κι απέριττη εκκλησιαστική υμνωδία. Όχι πως το δημοτικό τραγούδι δεν έχει κι αυτό  στοιχεία διοχετευμένα στο ρεμπέτικο. Μα πολύ λιγότερα... Η παρουσία του είναι έντονη, ιδιαίτερα στο ελαφρότερο είδος που περισσότερο το χαρακτηρίζει μια χάρη και μια νησιώτικη ελαφράδα. 

Η Ελίζαμπεθ κι ο Γιοχάνες...

Βρισκόμαστε στον 19ο αιώνα...

Elisabeth von Herzogenberg
πιανίστρια, συνθέτρια, τραγουδίστρια και ανθρωπίστρια

Προικισμένη με μουσικό ταλέντο, πνευματικά καλλιεργημένη, γοητευτική, με αίσθηση του χιούμορ, και προπάντων... ξανθιά κι ελκυστική.

Η Γερμανίδα Ελισάβετ, κόρη του πρέσβη του Ανόβερο αλλά και πιανίστα ο οποίος σπούδασε με τον Σοπέν, γεννήθηκε στο Παρίσι και μετακόμισε οικογενειακώς στη Βιέννη όπου μαθήτευσε κοντά στον Julius Epstein, από τους καλύτερους πιανίστες και δασκάλους την εποχή εκείνη στη Βιέννη. Είχε μια υπέροχη μνήμη, άπταιστη φυσική τεχνική, λεπτή αφή, γρήγορη αντίληψη και ιδιοσυγκρασία πραγματικού μουσικού, δήλωνε ο Epstein, ο οποίος αργότερα εκμυστηρεύτηκε πως δεν θα μπορούσε παρά να την ερωτευτεί...

Αλλά και η Ethel Smyth, η μετέπειτα δασκάλα της στην Λειψία, την περιέγραψε ως, όχι όμορφη, αλλά καλύτερα κι από όμορφη, ταυτόχρονα εκθαμβωτική και μαγευτική!

Johannes Brahms

Ο Γερμανός πιανίστας και συνθέτης, κάποια στιγμή εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Βιέννη ως διευθυντής μιας ακαδημίας τραγουδιού. Για να συμπληρώσει το πενιχρό του εισόδημα - κρίση  γαρ και τότε - αναγκάστηκε να αναλάβει σπουδαστές πιάνου. Όταν ο πατέρας της Ελίζαμπεθ του ζήτησε να αναλάβει τα μαθήματα της κόρης του, ο Γιοχάνες δεν μπορούσε παρά να συμφωνήσει. Ωστόσο, πολύ σύντομα, την... επέστρεψε στον Epstein, με το πρόσχημα ότι θα ήτο μεγάλη προσβολή για τον πρώτο της δάσκαλο!

Εμείς τώρα, τι να υποθέσουμε…? 

Θα πρέπει να ήταν ανακούφιση γι αυτόν, όταν η Elisabeth παντρεύτηκε τον Heinrich von Herzogenberg. Ωστόσο, κράτησε στενές επαφές με το ζευγάρι, αναπτύσσοντας βαθιά αγάπη γι αυτήν και σεβασμό προς τον σύζυγό της.

Ο Μπραμς εκτιμούσε πολύ την κρίση και τις μουσικές της γνώσεις. Η μουσική σας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας, όπως ο αέρας και το φως και η ζεστασιά, έγραφε στην αλληλογραφία της με τον Μπραμς, κριτικάροντας συνάμα τα έργα που της έστελνε κάθε τόσο.   

Όταν η Ελισάβετ πέθανε από καρδιακή πάθηση, ο Brahms κατέρρευσε. Μοιράστηκε με τον σύζυγό της τα συναισθήματά του γι αυτήν και το πόσο πολύ στηριζόταν στην κρίση και κριτική της. Είναι μάταιο να επιχειρήσω οποιαδήποτε έκφραση των συναισθημάτων που με απορροφούν πλήρως. Ξέρεις πόσο ασυνείδητα υποφέρω από την απώλεια της αγαπημένης σου γυναίκας και μπορείς να μετρήσεις ανάλογα τα συναισθήματά μου, που συνδέονταν μαζί της με τους στενότερους ανθρώπινους δεσμούς. Στα γράμματά της διατηρώ, πάνω από όλα, μία από τις πολυτιμότερες αναμνήσεις της ζωής μου και επιπλέον ένα πλούσιο θησαυρό των συναισθημάτων και του πνεύματος, που, φυσικά, ανήκει σε μένα, μόνο... 

Μετά το θάνατό της είχε κανονίσει τη δημοσίευση
οκτώ κομματιών της για πιάνο

Ενόσω, όμως, ζούσε, της είχε αφιερώσει τις δύο
Ραψωδίες, op.79 για πιάνο: 

την εξής μία που μ' αρέσει περισσότερο...

.. 

Lucy...

Ήταν Νοέμβρης του 1974 όταν κάπου στην Ανατολική Αφρική Αμερικανοί παλαιοντολόγοι έσκαβαν, ακούγοντας Beatles και συγκεκριμένα το Lucy in the sky with Diamonds. Και ήταν τότε που βρήκαν τον σκελετό ενός θηλυκού ανθρωποειδούς που πλησιάζει στο δίποδο είδος μας. Την ονόμασαν... Lucy και βοήθησε τα μάλα τους επιστήμονες στη γνώση τους για την εξέλιξη του... ζώου που λέγεται άνθρωπος περίπου 3,2 εκατομμύρια χρόνια πριν.

 

Αντίγραφο του σκελετού της Λούσυ
από φωτογραφία της Ελένης Στυλιανού που επισκέφθηκε μουσείο στην Αιθιοπία

Αλλά και το τραγούδι των Beatles, έχει τη δικιά του ιστορία. 

Όταν ο Julian, ο τετράχρονος γιος του John Lennon, επέστρεψε μια  μέρα σπίτι του απ’ το νηπιαγωγείο, κρατούσε μια ζωγραφιά μ' ένα παιδάκι να πετάει μέσα σ’ ένα σκηνικό γεμάτο πολύχρωμα αστέρια. Τον ρώτησε ο πατέρας του, τι ήταν στη ζωγραφιά, και ο μικρός απάντησε: η Lucy, στον ουρανό, με διαμάντια… Επρόκειτο για τη συμμαθήτριά του, Lucy O'Conner, με την οποία μάλλον ήτο τσιμπημένος ο νεαρός. Αμέσως ο μπαρμπα-Γιάννης, είπε: τι ωραίος τίτλος για τραγούδι! και γράφει το  Lucy in the Sky with Diamonds.

Όταν δημοσιεύτηκε το άλμπουμ, κάποιος παρατήρησε ότι τα αρχικά γράμματα του τίτλου - Lucy in the Sky with Diamonds - σχηματίζουν το όνομα της παραισθησιογόνου ουσίας LSD. 
Υπάρχει και το σχετικό ανέκδοτο:

- Έχεις το Lucy in the Sky with Diamonds? 

- Εννοείς στη συλλογή των CD μου ή στην τσέπη μου?

Μεγαλώνοντας η Lucy O'Donnell έμαθε για το ρόλο της στη δημιουργία του τραγουδιού, οπότε είχε ακούσει και για τη σύνδεσή του με το LSD. Σε μια συνέντευξή της είπε, πως ως έφηβη έκανε το λάθος να πει σε φίλους ότι, εκείνη ήταν η Lucy στο τραγούδι. Όμως δεν την πίστεψαν, γιατί οι γονείς τους, τους έλεγαν πως το τραγούδι είχε γραφτεί για ναρκωτικά. Δεν είχε ιδέα όμως τι ήταν το LSD εκείνη την εποχή…

Οι δυο φίλοι έχασαν την επαφή τους μετά και το χωρισμό των Lennon. Επανασυνδέθηκαν μετά από χρόνια υπό τραγικές συνθήκες, όταν ο Julian έμαθε ότι η φίλη του -γνωστή τότε ως Lucy Vodden- αντιμετώπιζε  μια προχωρημένη περίπτωση ασθένειας. Η Lucy O'Donnell Vodden πέθανε τον Σεπτέμβριο του 2009. Τον επόμενο μήνα, ο υιός Lennon έγραψε στη μνήμη της, το τραγούδι Lucy, ως συνέχεια αυτού του πατρός...

Αφορμή για την ανάρτηση υπήρξαν οι πληροφορίες για τον σκελετό της Λούσυ από Μαθήματα Παγκόσμιας Ιστορίας της Μαρίας Ευθυμίου - Πανεπιστήμιο Αθηνών - μέσα από τον φορέα  mathesis.cup.gr

Τρελοί για σένα...

Mad about you...

Τραγούδι του 2000 από την Βελγική μπάντα Hooverphonic
Ένα τραγούδι για την απαγορευμένη αγάπη.
Can someone tell me if it's wrong to be so Mad about You...?

Και κάπου στο 2:40 του πιο πάνω video
 να'σου κι ο Πιότρ... ο Ίλιτς... ο Tchaikovsky με τη
Λίμνη των Κύκνων

Ωστόσο, τον τίτλο Mad about you... πρωτο-έδωσε το 1991 στο τραγούδι του,
ο Άγγλος Gordon Matthew Thomas Symner, άλλως... Sting
Ένα τραγούδι ανάμεσα σε άλλα του album 'The Soul Cages"
Ένα album αφιερωμένο στον πατέρα του που είχε πεθάνει 4 χρόνια πριν.
Μικρή εξαίρεση ως προς το περιεχόμενο αποτελεί το εν λόγω τραγούδι που βασίζεται
στην ιστορία του βασιλιά Δαβίδ.
I'm lost without you - I'm Mad about You...

Ο διάολος και η τρίλια του...

Giuseppe Tartini (1692-1770): Προοριζόταν για Φραγκισκανός ιερέας. Ήταν τότε που ξεκίνησε το βιολί. Συνέχισε νομικά. Παντρεύτηκε την αγαπημένη του ισχυρού Καρδινάλιου Cornaro που τον κατηγόρησε για απαγωγή, αναγκάζοντάς τον να το σκάσει στο μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου Ασίζης. Ήταν τότε που βελτίωσε το παίξιμό του στο βιολί σε καταπληκτικό επίπεδο. 

Απ' τους μεγαλύτερους συνθέτες, βιολονίστες και θεωρητικούς της μπαρόκ εποχής, το έργο του είναι παράδειγμα των αλλαγών που συνέβηκαν μετά τον Corelli (ιδρυτή της κλασικής σχολής του βιολιού) : 3 τα μέρη στις σονάτες αντί των 4 ή 5, μεγαλύτερη ποικιλία σε τονικότητες, ταχύτητα, φιγούρες, διπλές & τριπλές νότες, αλλά και ευαισθησία στο παίξιμο...

Και πώς εμπλέκεται ο διάβολος με τη μουσική και τους καλλωπισμούς της; 

Στην πρώτη έκδοση της πιο γνωστής σονάτας του Ταρτίνι, λέγεται πως υπάρχει το σχόλιο ο διάβολος στην άκρη του κρεβατιού, που όμως δε βάζει και κανείς το χέρι του ότι το είχε γράψει ο ίδιος στο χειρόγραφό του. Δημοσιεύτηκε σχεδόν 30 χρόνια μετά το θάνατό του. Λίγα χρόνια όμως πριν πεθάνει, φέρεται να δήλωσε ο ίδιος στον Γάλλο αστρονόμο Jerome Lalande πως το είχε γράψει μετά το ξύπνημα από ένα ιδιαίτερα 'ζωντανό' όνειρο: εμφανίστηκε, λέει, ο διάβολος στην άκρη του κρεβατιού του και ζήτησε να γίνει υπηρέτης του. Σε κάποια φάση ο Ταρτίνι του έδωσε το βιολί για να δοκιμάσει τις ικανότητές του κι ο σατανάς άρχισε να παίζει με... διαβολική δεξιοτεχνία. Ώσπου ξύπνησε ο Ταρτίνι με κομμένη την ανάσα και άρχισε απεγνωσμένα να γράφει ό,τι άκουσε. Μα το δικό του έργο, παρότι είχε μεγάλη απήχηση στο κοινό, παραπονιόταν πως, είναι τόσο πολύ κατώτερο απ' αυτό που είχα ακούσει, που αν θα μπορούσα να επιβίωνα αλλιώς, θα είχα σπάσει το βιολί μου και θα σταματούσα τη μουσική για πάντα. 

Έβαλε, λοιπόν, κι ο διάολος την ουρά του για το δημοφιλές έργο του Ταρτίνι, που δικαίως του έδωσε τον υπότιτλο, Σονάτα του Διαβόλου ή Τρίλια του Διαβόλου: 

Violin Sonata in G minor, B.g5
for violin kai basso continuo

I. Larghetto affettuoso

II. Allegro - 4:17
III. Andante, Allegro, Adagio - 8:06

Πάμ’ Ισπανία; με Isaac Albéniz…

«…οι κιθαρίστες έχουν οικειοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό κάποια από τα έργα του, ώστε τελικά ξεχνάμε πως ο συνθέτης τα έγραψε για πιάνο...”. 

Μιλάμε για τον Isaac Manuel Francisco Albéniz y Pascual: γεννημένος στην Καταλονία το 1860, παιδί-θαύμα, εκμεταλλεύτηκε σωστά το ταλέντο του και έγινε βιρτουόζος πιανίστας και συνθέτης. Έγραψε όπερες και μουσική για θέατρο καθώς και λιγοστά ορχηστρικά έργα και τραγούδια, μα το μεγαλύτερο μέρος του έργου του ήταν πιανιστικό. Πέθανε νωρίς, το 1909, σε ηλικία 48 ετών…

Προς το τέλος της δεκαετίας του ’80 και επηρεασμένος από την ισπανική μουσική παράδοση, έγραψε μεταξύ άλλων και τη ρομαντική Suite española, οp. 47 (Ισπανική Σουίτα) για σόλο πιάνο. Αποτελείται από μουσικές γραμμένες κυρίως το 1886 που ομαδοποιήθηκαν το 1887 προς τιμήν της Βασίλισσας της Ισπανίας. Με τη σουίτα αυτή θα πάμε Ισπανία, καθώς τα μέρη της θα μας ταξιδέψουν σε διάφορες περιοχές και μουσικά στυλ της χώρας. 

Η σουίτα αρχικά περιελάμβανε 4 κομμάτια: Granada, Cataluña, Sevilla και Cuba, που όπως πολλά έργα για πιάνο του Αλμπένιθ, μας περιδιαβαίνουν σε διάφορες περιοχές και μουσικά στυλ της Ισπανίας. Το 1912 μετά θάνατο του Αλμπένιθ, ο εκδότης Hofmeister επανέκδωσε τη σουίτα, προσθέτοντας άλλα 4 κομμάτια του συνθέτη για πιάνο: Cádiz, Asturias, Aragón και Castilla, τα οποία είχαν δημοσιευτεί σε άλλες συλλογές και μερικές φορές με διαφορετικούς τίτλους (το πασίγνωστο Asturias αρχικά ήταν το Prelude από την σουίτα Chants d'Espagne – Τραγούδια από την Ισπανία). 

Αυτά τα επιπρόσθετα κομμάτια δεν καθρεφτίζουν ακριβώς την γεωγραφική περιοχή στην οποία αναφέρεται το καθένα. Παράδειγμα το δημοφιλές Asturias, όπου οι ρυθμοί του Ανδαλουσιανού φλαμέγκο λίγο έχουν να κάνουν με την Ατλαντική περιοχή της Αστούρια. Αυτό δεν εμπόδισε βέβαια την Ισπανική Σουίτα  να γίνει ένα από τα λαοφιλή έργα του Αλμπένιθ.

Σε καθένα από τα παρακάτω 8 μέρη της σουίτας, ο τίτλος αναφέρεται στην γεωγραφική περιοχή που φωτογραφίζει η κάθε μουσική και σε παρένθεση η μουσική φόρμα ή χορός από την περιοχή αυτή.

1. Granada (Serenata) 
2. Cataluña (Curranda) 
3. Sevilla (Sevillanas) – χορός της Σεβίλης
4. Cádiz (Saeta) 
5. Asturias (Leyenda) – η μουσική δεν θεωρείται ενδεικτική της περιοχής της Αστούρια αλλά μάλλον του Ανδαλουσιανού φλαμένκο, το δε Leyenda προέρχεται από το legend=θρύλος, μύθος­ 
6. Aragón (Fantasía) – από την Αραγκόν, προέρχεται η fantasia στο στυλ χορού της Αραγονίας με το όνομα jota (από το jumb)
7. Castilla (Seguidillas) – χορός και τραγούδι της Καστίλης (από το seguir = ακολουθώ)
8. Cuba (Notturno) – από την Κούβα (που τότε, στα 1880, ήταν μέρος της Ισπανίας) προέρχεται το notturno σε στυλ habanera.

Suite española, οp. 47 για σόλο πιάνο

Η Suite española, οp. 47 ενορχηστρώθηκε από άλλους˙μία διάσημη ενορχήστρωση είναι αυτή του Rafael Frühbeck de Burgos (σε 3 μέρη) 

Διασκευές ξεχωριστών κομματιών αλλά και ολόκληρης της σουίτας συχνά παίζονται από κλασικούς κιθαρίστες. Είναι γεγονός πως, τα έργα Granada, Sevilla, Cadiz και Asturias πιο συχνά ακούγονται από κιθάρα παρά από πιάνο και έγιναν βασικά έργα του κιθαριστικού ρεπερτορίου αρχές του 20^ου αι 

Ας ακούσουμε το Asturias και τη Granada με δύο μεγάλους κιθαρίστες.

Βuen viaje!

Tango... για ένα κεφάλι!

"Υπάρχει ένα τραγούδι που λέγεται Por Una Cabeza, σίγουρα θα το’χεις ακούσει σε κάποια ταινία.* Όταν πρέπει να φανεί πως ο πρωταγωνιστής φλέγεται από πάθος κι έρωτα, βάζουν αυτό να παίζει και του ρίχνουν στην αγκαλιά την πρωταγωνίστρια ή μιαν όμορφη κομπάρσα και ορίστε: χορεύουν τάνγκο και το πάθος και ο έρωτας πλημμυρίζουν το σινεμά… Είναι ένα τραγούδι που το έγραψε ένας Αργεντίνος, ο Carlos Gardel, πιθανόν να μην τον έχεις ακούσει ως τραγούδι αλλά ως ορχηστρικό κομμάτι με κάτι βιολιά σπαραχτικά, που στάζουν λαγνεία και πόθο και προδομένη αγάπη και πίκρα. Αλλά τραγούδι είναι, κανονικό, με στίχους. Το τίτλος του στα ελληνικά σημαίνει Για ένα κεφάλι. Ο Carlos Gardel ήταν ένας φοβερός τύπος, που έζησε μια ζωή γεμάτη επιτυχίες και πολλή λατρεία. Όταν ήταν 25 χρονών, και πριν γίνει διάσημος, έμπλεξε σε καβγά σ’ ένα μπαρ, κατά τη διάρκεια του οποίου τον πυροβόλησε ο πατέρα του Τσε Γκεβάρα, αλλά επέζησε κι έζησε για άλλα 20 χρόνια. Σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα το 1935, στο Μεντεγίν της Κολομβίας. Στον τάφο του, στο Μπουένος Άιρες, υπάρχει ένα άγαλμά του σε φυσικό μέγεθος. Στα πόδια του αγάλματος υπάρχουν πάντα λουλούδια και από τα δάχτυλα του αριστερού του χεριού, που το’ χει διπλωμένο χαλαρά μπροστά από την κοιλιά του, συνήθως κρέμεται ένα αναμμένο τσιγάρο, που έχει σφηνώσει εκεί κάποιος θαυμαστής. Το τραγούδι μιλάει για έναν τζογαδόρο. Το "για ένα κεφάλι" του τίτλου αναφέρεται σ’ ένα κεφάλι αλόγου. Ο πρωταγωνιστής του τραγουδιού έχει στοιχηματίσει στις ιπποδρομίες και τραγουδά τον πόνο και την οδύνη του επειδή το άλογό του έχασε πάνω στο νήμα, στο φινάλε, "για ένα κεφάλι". 75 χρόνια τώρα, εκατομμύρια ζευγάρια έχουν χορέψει με μάτια μισόκλειστα το βουβό πόνο του άτυχου τζογαδόρου χωρίς να το ξέρουν..." 

Τάδε έφη Θοδωρής Γεωργακόπουλος στο μυθιστόρημά του "Φεβρουάριος"

* Μια σειρά από ταινίες όπου παρουσιάζεται το τραγούδι αυτό είναι: Λίστα του Σίντλαιρ, Φρίντα, Αληθινά Ψέματα, Άρωμα Γυναίκας, Delicatessen, Ο Αη Βασίλης είναι Λέρα και Όλοι οι Άνθρωποι του Βασιλιά. 

Το τραγούδι, ωστόσο, πρωτακούστηκε στην ταινία Tango Βar το 1935.

Εδώ, στο Άρωμα Γυναίκας

Ιδού και οι στίχοι

 Por una cabeza de un noble potrillo 

χάνοντας για ένα κεφάλι κάποιου καθαρόαιμου
que justo en la raya afloja al llegar 

που κρατήθηκε στην τελική ευθεία
y que al regresar parece decir 

και επιστρέφοντας σαν να μου έλεγε
no olvides, hermano 

μην ξεχνάς, αδελφέ
vos sabes, no hay que jugar… 

ξέρεις, δεν έπρεπε να τζογάρεις…
Por una cabeza, metejon de un dia 

για ένα κεφάλι χάνεις και στον έρωτα
de aquella coqueta y risueña mujer 

για αυτή τη φιλάρεσκη και πρόσχαρη γυναίκα
que al jurar sonriendo 

που σου ορκίζεται με το χαμόγελο
el amor que esta mintiendo

για ένα ψεύτικο έρωτα
quema en una hoguera todo mi querer

καίει στην πυρά τον έρωτά μου.
Por una cabeza 

χάνοντας για ένα κεφάλι
todas las locuras

αυτή ήταν όλη η τρέλα μου
su boca que besa 

το στόμα της στο φιλί
borra la tristeza 

σκούπιζε τη θλίψη μου
calma la amargura 

μαλάκωνε την πίκρα
Por una cabeza 

χάνοντας για ένα κεφάλι
si ella me olvida 

αν με ξεχάσει
que importa perderme 

δεν έχω λόγο να ζω
mil veces la vida 

χίλιες φορές τη ζωή μου
para que vivir… 

γιατί να ζω…
Cuantos desengaños, por una cabeza, 

τόσες ψευδαισθήσεις, χάνοντας για ένα κεφάλι
yo jure mil veces no vuelvo a insistir 

Ορκίστηκα χιλιάδες φορές να μην ξαναεπιμείνω
pero si un mirar me hiere al pasar,

αλλά μόλις η ματιά της μ’ αγγίξει
su boca de fuego, otra vez, quiero besar 

τα χείλη της από φωτιά θέλω να φιλήσω άλλη μια φορά
Basta de carreras, se acabo la timba, 

αρκετά με τις κούρσες, φτάνει με τον τζόγο
final reñido yo no vuelvo a ver 

δε ξαναβλέπω φωτο-φίνις
pero si algun pingo llega a ser fija el domingo 

μα και αν ένα αλογάκι μοιάσει με σίγουρο την Κυριακή
yo me juego entero, que le voy a hacer 

θα παίξω τα ρέστα μου. Δε γίνεται να κάνω αλλιώς

Ο τραγουδιστής και ηθοποιός Carlo Gardel συνέθεσε το τραγούδι σε στίχους του Alfredo Le Pera. Και οι δύο σκοτώθηκαν, σχεδόν 3 μήνες μετά την ηχογράφηση στις 24 Ιουνίου του 1935, σε αεροπορικό δυστύχημα στο Μεντεγίν της Κολομβίας...

Εν ολίγοις, το Por una cabeza είναι μια ερωτική -μεταφορικά- ιστορία ενός τζογαδόρου που συγκρίνει το πάθος  του για τις γυναίκες με αυτό για τον ιππόδρομο. Μα έχασε και στα δυο! Ποιος είπε πως όποιος χάνει στον τζόγο κερδίζει στην αγάπη; Η διαφορά μεταξύ νίκης και ήττας είναι όσο ένα... κεφάλι αλόγου.