Τι σχέση έχει ο Μπετόβεν με τους Μιχαήλ Άγγελο, Μαξ Κλίνγκερ και Παναγιώτη Κανελλόπουλο...;
Αρχικά, ο Ιταλός... Μιχαήλ Άγγελος και οι "Σκλάβοι" του, 1513-1536
Ο Θνήσκων Σκλάβος, ο Εξεγερμένος Σκλάβος, ο Σκλάβος Άτλας, ο Νεαρός Σκλάβος,
ο Γενειοφόρος Σκλάβος, ο Αφυπνιζόμενος Σκλάβος
Σειρά ημιτελών γλυπτών του Μιχαήλ Άγγελου για τον τάφο του Πάπα Ιουλίου Β'. Τα δούλευε για 40 χρόνια, αλλά καθυστέρησε διότι εργαζόταν και για την οροφή της Καπέλα Σιστίνα. Από τα έξι γλυπτά, το "Θνήσκων Σκλάβος" και "Εξεγερμένος Σκλάβος" είναι τα πλέον τελειωμένα, ενώ άλλοι αγωνίζονται να απελευθερωθούν και άλλοι φαίνονται να αναδύονται από το μάρμαρο. Όλοι είναι αριστοτεχνικά καμωμένοι ως προς την ανατομία.
Οι μορφές συμβόλιζαν τις κατακτημένες επαρχίες ή... τις ανθρώπινες ψυχές - παγιδευμένες στη φυλακή της ύλης και του σώματος. Τα γλυπτά δίνουν την εντύπωση ότι οι μορφές προσπαθούν να απελευθερωθούν από το ακατέργαστο μάρμαρο, ενσαρκώνοντας την αντίληψη του Μιχαήλ Άγγελου ότι το έργο τέχνης ήδη υπάρχει μέσα στην πέτρα και ο καλλιτέχνης καλείται να το αναδείξει.
Έπειτα ο Γερμανός... Max Klinger με τον "Beethoven" του, 1902
Ο Κλίνγκερ - εκφραστής του Συμβολισμού - απεικονίζει τον Beethoven καθισμένο σε θρόνο, πλαισιωμένος με μορφές δεσμωτών που συμβολίζουν τα ανθρώπινα πάθη και την απελευθέρωση μέσω της μουσικής. Η μορφή και το προσωπείο του Beethoven παραλληλίζονται με τη δομή των σκλάβων για να αναπαραστήσουν το εσωτερικό πάθος, την κώφωση και την πνευματική σκλαβιά του συνθέτη.
Τέλος ο Έλληνας... Παναγιώτης Κανελλόπουλος και η "Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος" (από το 1937 για π. 50 χρόνια)
Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ιστορικός του πνεύματος, στο έργο του αναλύει σε βάθος τις εικαστικές τέχνες και τη μουσική. Αναφέρεται στον "Μπετόβεν" του Κλίνγκερ συνδέοντάς το με τον συνθέτη και πώς επηρέασε τις επόμενες γενιές. Παραλληλίζει, επίσης, τη μορφή και τη μουσική του Μπετόβεν με την τεχνοτροπία του Μιχαήλ Άγγελου και τις μορφές των "Σκλάβων" του. Παρομοιάζει την κώφωση και την πνευματική του πάλη με σκλάβο αλυσοδεμένο στην ύλη, που μάχεται απεγνωσμένα να απελευθερωθεί και να εκφράσει το θείο μέσα από την τέχνη του. Όπως τα ημιτελή γλυπτά των "Σκλάβων" παλεύουν να ξεπηδήσουν μέσα από το μάρμαρο, έτσι και η μουσική του Μπετόβεν περιγράφεται ως μια γιγαντιαία πάλη της μορφής με το άμορφο υλικό. Η εικόνα του 'σκλάβου' με τα χαρακτηριστικά και το πνεύμα του συμβόλου της ανθρώπινης μοίρας, Μπετόβεν, που νικά τους περιορισμούς της ύλης.
Η σχέση...
Ο Μιχαήλ Άγγελος δημιούργησε τους "Σκλάβους" του, που παλεύουν να ελευθερωθούν από το μάρμαρο, συμβολίζοντας την πάλη της ψυχής με την ύλη.
Ο Μαξ Κλίνγκερ τοποθέτησε το μοτίβο αυτό στο γλυπτό του "Μπετόβεν", που τον θεωρούσε ως τον Λυτρωτή που δάμασε τα ανθρώπινα πάθη.
Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, στην Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος, αναλύει πώς η γλυπτική της Αναγέννησης, η μουσική του Ρομαντισμού και ο Συμβολισμός του 1900 συναντιούνται κάτω από την ίδια υπαρξιακή αγωνία.
Για τους Κλίνγκερ και Κανελλόπουλο, ο Μπετόβεν δεν ήταν απλώς ένας κορυφαίος μουσικός αλλά ο Λυτρωτής-Τιτάνας που, μέσα από την απόλυτη μοναξιά και την τραγικότητα της κώφωσής του κατάφερε να δαμάσει τα πάθη, να σπάσει τα δεσμά της ύλης και να μετατρέψει τον πόνο σε έναν θριαμβευτικό Ύμνο στη Χαρά.
Με αφορμή ένα βίντεο του Δ. Κούτουλα
Η καλλιτεχνική περίοδος 2026-2027
έχει ανακηρυχθεί διεθνώς
Έτος Μπετόβεν
καθώς τον Μάρτιο του 2027 συμπληρώνονται 200 χρόνια
από τον θάνατο του κορυφαίου Γερμανού συνθέτη